อาการจมูกตัน หรือ คัดจมูก เป็นปัญหากวนใจที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของใครหลายคน บางทีก็เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ต้องการพักผ่อนอย่างเวลานอน หรือเพียงแค่อากาศเปลี่ยนแปลงอาการจมูกตันก็พร้อมแสดงอาการทันที แล้วอาการจมูกตันเกิดจากอะไร? เราควรจะรับมืออย่างไร? มาหาคำตอบในบทความกัน
เลือกอ่านประเด็นที่สนใจ
จมูกตัน คืออะไร?
จมูกตัน หรือ คัดจมูก (Nasal Congestion) คือ ภาวะเยื่อจมูกบวมทำให้ช่องจมูกเกิดการอุดตัน หรือ แคบลง จนทำให้เรารู้สึกหายใจไม่ออก หรืออาจเกิดจากการมีน้ำมูกสะสมในโพรงจมูก จนทำให้รู้สึกแน่น หรือ หายใจได้ลำบาก
อาการจมูกตัน สามารถเป็นได้ทั้งข้างเดียว หรือ สองข้าง และสามารถเป็นเรื้อรังได้ หากปล่อยไว้ไม่รีบรักษา อาการจมูกตันอาจส่งผลต่อคุณภาพการนอนและการใช้ชีวิตในระยะยาวได้
จมูกตันเกิดจากอะไรได้บ้าง?
อาการจมูกตันสามารถเกิดขึ้นได้อย่างฉับพลันหรือกลายเป็นอาการเรื้อรัง ซึ่งมาจากหลายปัจจัยรอบตัว โดยเบื้องต้นมี 5 สาเหตุหลักที่พบได้บ่อยที่สุด ดังต่อไปนี้
- ภูมิแพ้
ภูมิแพ้เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้หลายคนเกิดอาการจมูกตันได้ โดยอาการภูมิแพ้เกิดจากภาวะที่ร่างกายมีปฏิกิริยาต่อสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ เกสรดอกไม้ จนทำให้เกิดผลต่อระบบอวัยวะต่างๆ ของร่างกายได้
โดยอาการจมูกตัน หรือ คัดจมูก อาจเกิดจากภูมิแพ้ในระบบหายใจ ซึ่งมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย ทั้งมีน้ำมูก จาม คันจมูก คันคอ ไอเรื้อรังแบบมีเสมหะ ไปจนถึงอาการที่รุนแรงขึ้นอย่างแน่นหน้าอกและหอบ
อีกคำถามที่หลายคนสงสัย คือ ทำไมเวลาฝนตกมักจะมีอาการจมูกตัน? เหมือน อาการจมูกตันเวลาฝนตกเป็นสิ่งที่มาคู่กัน โดยอาการดังกล่าวนี้เป็นอาการของ “ภูมิแพ้อากาศ” ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและความชื้น ส่งผลให้เยื่อบุโพรงจมูกบวมและอักเสบ เราจึงหายใจไม่สะดวก
- ไข้หวัด
ไข้หวัดเป็นอาการติดเชื้อทางระบบหายใจ ทำให้เยื่อจมูกบวมและแดง โดยส่วนใหญ่ มักจะมีอาการคัดจมูก มีน้ำมูก ไอ เจ็บคอ และอาจมีไข้ร่วมด้วย
หากอาการไม่รุนแรง ไข้หวัดสามารถหายเองได้จากการดูแลร่างกายด้วยการพักผ่อนให้เพียงพอ ทานยาตามอาการ และล้างจมูก
- ไซนัสอักเสบ
ไซนัส คือ โพรงอากาศบนใบหน้ารอบๆ จมูก ทั้งสองข้างของใบหน้า มีทั้งหมด 4 คู่ คือ บริเวณโหนกแก้ม หัวตา หน้าผากใกล้กับหัวคิ้ว และในกะโหลกศีรษะ ใกล้ฐานสมอง
ไซนัสมีเยื่อบุต่อกับเยื่อบุโพรงจมูก และเมื่อเยื่อบุโพรงจมูกบวมอักเสบจะส่งผลให้ไซนัสตีบตัน ทำให้มีน้ำมูกคั่งอยู่ในโพรงจมูกจนเกิดการอักเสบได้
ไซนัสอักเสบมักจะมีอาการคัดจมูก น้ำมูกข้นเป็นสีเขียว ปวดหน่วงๆ บริเวณหน้าผาก เจ็บคอ อ่อนเพลีย โดยไซนัสอักเสบอาจเกิดขึ้นได้ทั้งแบบฉับพลันและแบบเรื้อรัง ซึ่งหากเป็นนานกว่า 12 สัปดาห์ควรรีบไปพบแพทย์ในทันที
- ผนังกั้นช่องจมูกคด
ผนังกั้นช่องจมูกคด คือ ภาวะที่กระดูกอ่อนที่กั้นกลางระหว่างรูจมูกซ้ายและขวาเบี้ยว หรือ เอียง ทำให้มีข้างใดข้างหนึ่งที่รูจมูกแคบ อากาศไหลผ่านไม่สะดวก ส่งผลให้เกิดอาการจมูกตันข้างเดียวเรื้อรัง หายใจลำบาก นอนกรน และเลือดกำเดาไหลง่าย
ผนังกั้นช่องจมูกคดสามารถเกิดจากการเจริญเติบโตของใบหน้าที่ไม่สมดุล และอุบัติเหตุ หรือ การกระแทกบริเวณจมูก
หากไม่ได้มีอาการรุนแรง สามารถรักษาด้วยการใช้ยาพ่นสเตียรอยด์และการล้างจมูก เพื่อลดการอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูก แต่ถ้าการรักษาเบื้องต้นไม่ได้ผล มีผลกระทบกับชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยสามารถผ่าตัดเพื่อรักษาภาวะผนังกั้นช่องจมูกคดได้
- ริดสีดวงจมูก
ริดสีดวงจมูก คือ ภาวะที่เยื่อบุโพรงจมูกเกิดการอักเสบจนยื่นออกมาเป็นก้อนหรือติ่งเนื้อ ทำให้การหายใจไม่สะดวก คัดจมูก รับรู้กลิ่นได้น้อยลง
หากเนื้องอกมีขนาดใหญ่มากอาจไปอุดตันโพรงจมูก ทำให้เป็นไซนัสอักเสบ หรือ นำไปสู่โรคหยุดหายใจขณะนอนหลับได้
อาการจมูกตันแบบไหนน่าเป็นห่วง?
อาการจมูกตันมักเกิดขึ้นบ่อยจนกลายเป็นความเคยชิน โดยปกติแล้วอาการนี้สามารถหายได้เอง แต่ถ้าหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำให้รีบไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาอย่างถูกวิธี
โดยสัญญาณเตือนและอาการจมูกตันที่น่าเป็นห่วง มีดังนี้:
- คัดจมูกเรื้อรัง: มีอาการจมูกตันติตต่อกันนานเกิน 2 สัปดาห์
- สีน้ำมูกผิดปกติ: น้ำมูกเปลี่ยนเป็นสีเขียว สีเหลืองเข้ม หรือมีเลือดปน
- มีไข้สูง: มีไข้ร่วมกับอาการแน่นโพรงจมูก
- ปวดบริเวณใบหน้า: มีอาการปวดศีรษะ หรือปวดหน่วงบริเวณหน้าผากและโหนกแก้ม (บริเวณไซนัส)
อาการข้างต้นนี้ อาจเป็นสัญญาณของโรคอย่างไซนัสอักเสบ ริดสีดวงจมูก หรือ โรคร้ายแรงทางระบบทางเดินหายใจได้ ดังนั้น หากพบอาการแบบนี้ร่วมกับอาการจมูกตัน แนะนำให้รีบไปพบแพทย์ในทันที
วิธีแก้จมูกตันแบบง่ายๆ
วิธีแก้อาการจมูกตัน สามารถทำได้หลายวิธี ทั้งรักษาด้วยตัวเองเบื้องต้นและการใช้ยา หากมีอาการเพียงเล็กน้อย สามารถเลือกทำตามวิธีเหล่านี้เพื่อบรรเทาอาการจมูกตันได้ด้วยตัวเอง ดังนี้
- ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือจะช่วยทำความสะอาดโพรงจมูก โดยการล้างเมือกส่วนเกินและน้ำมูกที่สะสมอยู่ภายในโพรงจมูก สามารถช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุและทำให้หายใจสะดวกมากขึ้น
- สูดไอน้ำอุ่น หรือ ประคบน้ำอุ่น
ไอน้ำอุ่น หรือ การประคบอุ่น ช่วยทำให้โพรงจมูกมีความชุ่มชื้น ลดการบวมของเยื่อบุ และทำให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น โดยผู้ป่วยสามารถเพิ่มสมุนไพรที่ช่วยให้รู้สึกสดชื่น และช่วยเรื่องระบบหายใจได้ เช่น เปปเปอร์มินต์ และ ยูคาลิปตัส
- นวดกดจุดบริเวณจมูก
การนวดกดจุดบริเวณสันจมูกและหัวคิ้ว สามารถช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและลดอาการจมูกตันได้ดี
- นอนศีรษะสูง
การปรับท่านอนโดยนำหมอนมาหนุนเพิ่มให้ศีรษะยกสูงขึ้นประมาณ 15 – 30 องศา สามารถช่วยให้การหายใจสะดวกขึ้น และลดการคั่งค้างของน้ำมูกในโพรงจมูก ซึ่งสามารถทำสลับกับการนอนตะแคงข้างได้
- ดื่มน้ำและพักผ่อนให้เพียงพอ
การดื่มน้ำให้เพียงพอ สามารถช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ร่างกาย และทำให้เมือกในโพรงจมูกไม่ข้นเหนียวจนอุดตันรูจมูก นอกจากนี้ การพักผ่อนที่เพียงพอยังช่วยทำให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น และเสริมภูมิต้านทานได้ด้วย
- อยู่ในที่อากาศถ่ายเท หลีกเลี่ยงฝุ่นและมลภาวะต่างๆ
เนื่องจากความอับชื้น เชื้อราในหน้าฝน รวมถึงฝุ่นละอองขนาดเล็กอย่าง ฝุ่น PM 2.5 สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการภูมิแพ้และเยื่อบุโพรงจมูกบวมอักเสบจนจมูกตันได้ง่าย สำหรับใครที่ต้องการดูแลตัวเองเพิ่มเติม สามารถเข้าไปอ่านวิธีรับมือและ คู่มือการป้องกันฝุ่น PM 2.5 อย่างละเอียด เพื่อช่วยลดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจและปกป้องสุขภาพของทุกคนในครอบครัวได้อย่างถูกวิธี
จมูกตัน อาการที่รับมือได้ แต่ไม่ควรเพิกเฉย
จมูกตันเป็นอาการที่เกิดจากเยื่อบุโพรงจมูกบวมและอักเสบ ทำให้โพรงจมูกอุดตัน หรือ แคบลงจนหายใจไม่สะดวก ซึ่งสาเหตุมาจากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นภูมิแพ้ ไข้หวัดที่ไม่อันตราย ไซนัสอักเสบ ไปจนถึงริดสีดวงจมูก
โดยอาการจมูกตันสามารถรักษาเองได้เบื้องต้น ด้วยการล้างจมูก รักษาความชุ่มชื้นของโพรงจมูก และหลีกเลี่ยงฝุ่น มลภาวะต่างๆ ที่ก่อให้เกิดอาการภูมิแพ้
อย่างไรก็ดี แม้จะดูแลตัวเองได้ดีแค่ไหน แต่สิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยาก คือ สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนที่ฝนตกต่อเนื่อง ซึ่งนอกจากอาการจมูกตันที่เกิดจากภูมิแพ้อากาศแล้ว ยังมีความเสี่ยงต่อโรคทางเดินหายใจที่อาจรุนแรงมากกว่าไข้หวัดทั่วไปเช่นกัน
ดังนั้น ไม่เพียงแต่จะเตรียมรับมือได้ตั้งแต่การดูแลสุขภาพเป็นประจำเท่านั้น การสังเกตความผิดปกติของร่างกาย ไปจนถึงการวางแผนรองรับค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพก็เป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้กัน
ประกันสุขภาพซันเดย์ เป็นอีกหนึ่งทางเลือกดีๆ ที่เข้ามาช่วยบริหารความเสี่ยงทางการเงิน สร้างความอุ่นใจในยามเจ็บป่วย คุณสามารถเลือกรับความคุ้มครองที่ใช่ในราคาที่เหมาะสม ลองค้นหาแผนประกันที่เหมาะกับคุณปได้ที่เว็บไซต์ easysunday.com เพียงใช้แค่ “วันเดือนปีเกิด” เท่านั้น
