หน้าตาและรูปร่างภายนอกเป็นด่านแรกที่เราจะได้เห็นและทำความรู้จักคนคนหนึ่ง ในปัจจุบันมีการทำศัลยกรรมและทำหัตถการต่างๆ เพื่อแก้ไขจุดที่เรามองว่าไม่สวยหรือให้ตรงกับค่านิยมของสังคม
การมีหน้าตาและรูปร่างที่ตรงตาม Beauty Standard นั้นเปรียบเสมือนการมีแต้มต่อ และปฏิเสธได้ยากว่าหน้าตาไม่มีผลต่อการใช้ชีวิต เพราะ Beauty Standard ฝังรากลึกอยู่ในสังคม และแน่นอนว่าในโลกของการทำงานเองก็มี Beauty Standard เข้ามาเกี่ยวข้องเช่นกัน แล้วหน้าตาส่งผลกับการทำงานอย่างไรบ้าง มาค่อยๆ ทำความเข้าใจผ่านบทความนี้ไปด้วยกันเลย
เลือกอ่านประเด็นที่สนใจ
Beauty Standard คืออะไร?
Beauty Standard หรือ บิวตี้สแตนดาร์ด คือ ลักษณะของมนุษย์ที่ถูกสังคมตีกรอบไว้ ทั้งในด้านของรูปร่าง หน้าตา ผิวพรรณ ลักษณะภายนอกต่างๆ ที่คนส่วนมากมองว่ามีความสวยงาม ดูดี และมีคุณค่า ซึ่ง Beauty Standard มักจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัย เช่น ในช่วงเวลาหนึ่งคนมักจะมองว่าตาชั้นเดียวสวย แต่ในปัจจุบันกลับมองว่าตากลมโตสวยกว่า
นอกจากนี้ จะเห็นได้ว่าความสวยของแต่ละประเทศนั้นไม่เหมือนกัน แต่ในพื้นที่ใกล้เคียงมักจะได้รับอิทธิพลต่อกัน เช่น Beauty Standard ในไทยมักจะได้รับอิทธิพลมุมมองความสวยมาจากประเทศเกาหลีใต้ เช่น ผู้หญิงผิวขาว ผอม หน้าเรียวทรง V-shape เป็นต้น ซึ่งได้รับอิทธิพลผ่านสื่อต่างๆ อย่างซีรีส์ ไอดอล และศิลปินต่างๆ ในวงการ K-pop
Beauty Standard มาจากไหน ใครเป็นคนกำหนด?
แม้คำว่าสวยจะมีนิยามต่างกัน แต่คนส่วนใหญ่มักจะมีความเห็นเกี่ยวกับความสวยตรงกัน ถ้าถามว่า Beauty Standard มีอะไรบ้าง หลายคนก็จะตอบได้และไปในทิศทางเดียวกัน
หากอธิบายเชิงชีววิทยา มนุษย์มีกลไกการรับรู้ร่วมกัน สมองเรามีการวิวัฒนาการเชื่อมความสวยภายนอกกับความสมบูรณ์ของร่างกาย ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการคัดเลือกทางเพศ เช่น การมีร่างกายและใบหน้าที่สมมาตร รูปร่างที่ดูดีและแข็งแรง มีลักษณะทางเพศที่เห็นได้ชัด ผิวและเส้นผมดูสุขภาพดี ลักษณะภายนอกเหล่านี้สะท้อนถึงสุขภาพที่สมบูรณ์และมีพันธุกรรมที่เหมาะกับการสืบพันธุ์
แต่นอกจากความสวยในเชิงชีววิทยาแล้ว การเรียนรู้ทางสังคมยังเข้ามามีส่วนในการนิยามความสวยด้วยเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นค่านิยมที่ถูกถ่ายทอดผ่านสังคมรอบตัว สื่อและวัฒนธรรม เช่น คนที่มีผิวขาวใส มักจะได้รับคำชม ยอดกดไลก์ในโซเชียลมีเดีย หรือได้รับความนิยมในคนหมู่มาก มนุษย์ก็จะเกิดการรับรู้ในทันทีว่าผิวขาวใส คือ ความงามที่คนหมู่มากยอมรับ ซึ่งนำไปสู่การเลียนแบบเพื่อให้เกิดการยอมรับทางสังคมตามมา และเกิดเป็นสิ่งที่เรียกว่า Beauty Standard ในที่สุด
เช่นเดียวกันในด้านของสื่อที่มีการนำเสนอความสวยที่สร้างขึ้นมาซ้ำๆ ทำให้คนเกิดการยอมรับและเริ่มทำตาม จนเกิดกระแสเป็นวงกว้างและกลายเป็นมาตรฐานความงาม หรือ Beauty Standard เช่นกัน
Beauty Standard ส่งผลต่อการทำงานอย่างไร?
ความสวยที่ตรงกับมาตรฐานไม่ใช่แค่ได้รับคำชมและการยอมรับทางสังคมเท่านั้น แต่ในหลายๆ ครั้งแล้วยังสร้างความได้เปรียบ เหมือนมีสิทธิพิเศษติดตัวมากกว่าคนหน้าตาธรรมดา หรือที่เราเรียกว่า Beauty Privilege
Beauty Privilege เกิดจากการรับรู้ลักษณะภายนอกที่ดี มีความประทับใจกับรูปร่างภายนอก จึงมีการตีความและสร้างอคติด้านอื่นๆ ในเชิงบวกแม้ไม่มีข้อมูลหรือไม่ได้รู้จักกันมาก่อน ซึ่งแนวคิดนี้เรียกว่า The Halo Effect ที่ทำให้สังคมมองว่าคนที่หน้าตาดีมักจะมีความสามารถควบคู่กันไปด้วย
นอกจากนี้ The Halo Effect ยังเป็นแนวคิดที่อธิบายได้ว่าทำไมบางอาชีพถึงมีการคัดเลือกหน้าตาและบุคลิกภาพเป็นสิ่งสำคัญ เพราะนอกจากหน้าตาจะช่วยดึงดูดความสนใจแล้ว บางครั้งยังสามารถสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกและความประทับใจแรก หรือ First Impression ได้ ซึ่งในสายอาชีพที่ต้องนำเสนอสินค้าและบริการให้ลูกค้าแล้ว การมี The Halo Effect ผ่านหน้าตาและบุคลิกนี้ยังช่วยให้ลูกค้าหรือกลุ่มเป้าหมายมีทัศนคติที่ดีต่อองค์กรเช่นกัน
ด้วยเหตุนี้ แม้จะไม่ชัดเจน แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า Beauty Standard นั้นอาจส่งผลกับการทำงานตั้งแต่การคัดเลือกเข้าทำงานได้ เพราะลักษณะภายนอกทำให้คนอื่นสามารถตีความตัวตนของเราได้โดยที่ยังไม่ได้รู้จักกัน
เราจะก้าวผ่าน Beauty Standard ได้อย่างไร?
ในปัจจุบัน สังคมได้มีการรณรงค์ความสวยที่แตกต่างเพื่อต่อต้านค่านิยมของความสวยตามมาตรฐานที่สร้างกรอบให้หลายๆ คนต้องทำตาม เพื่อลดการกลั่นแกล้ง การเลือกปฏิบัติและมองคุณค่าของคนจากภายใน ซึ่งจะเห็นได้จากแคมเปญโฆษณาต่างๆ ที่เลือกถ่ายทอดให้เห็นนางแบบที่มีรูปร่าง หน้าตา และสีผิวที่หลากหลายมากขึ้น
อย่างไรก็ดี สำหรับบางคนแล้ว การจะก้าวผ่านความสวยที่สังคมตั้งบรรทัดฐานเอาไว้นั้นยังเป็นเรื่องที่ยากและท้าทาย เพราะอาจมีประสบการณ์ที่ไม่ดีจากคนอื่น ผ่านคำพูดหรือการกระทำที่ทำให้รู้สึกไม่มั่นใจในตัวเอง
หากคุณเป็นอีกคนที่กำลังมีความรู้สึกนี้ ซันเดย์มีเคล็ดลับเล็กน้อยมาฝาก ลองนำไปปรับใช้เพื่อไม่ให้ตัวเองติดกับดักกรอบที่สังคมกำหนดไว้ได้ตามนี้
เข้าใจว่า Beauty Standard ไม่ใช่กฎเกณฑ์
Beauty Standard ไม่ใช่สิ่งถูกผิดและไม่ใช่สิ่งที่เราต้องทำตามเสมอ ความสวยที่สังคมกำหนดไม่ได้อยู่จีรังยั่งยืน แต่กลับเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ตามเวลา เราสามารถสวยและดูดีในแบบที่ตัวเองเป็นได้ ดังนั้นมั่นใจในสิ่งที่ตัวเองเป็นและพัฒนาตัวตนแบบที่ทำให้เรามีความสุข
มองเห็นคุณค่าภายในตนเอง
จริงๆ แล้ว สิ่งที่ช่วยให้ตัวเราดูดีได้ไม่จำเป็นต้องเป็นความสวยอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงบุคลิก ทักษะ ความสามารถ ซึ่งเป็นเสน่ห์ที่สะท้อนออกมาผ่านท่าทาง การพูด และการกระทำ ที่สำคัญ คือ ไม่นำคุณค่าของเราไปผูกติดกับคนอื่น เช่น ไม่เปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น หรือการใส่ใจกับคำวิจารณ์เชิงลบ เพราะสุดท้ายการเปรียบกับคนอื่นเป็นประจำจะทำให้ตัวเรามองไม่เห็นข้อดีและความพยายามที่ผ่านมาของตัวเองเลย
อย่าลืมความสวยจากสุขภาพภายใน
Beauty Standard บางอย่างก็มีข้อดี หากอยู่ในขอบเขตที่เหมาะสม เช่น การมีหุ่นหรือรูปร่างที่ดี แต่หลายคนอาจวิ่งตามเทรนด์ความสวยภายนอกจนลืมการรักษาสุขภาพ
เช่น ในช่วงหนึ่งการปักปากกาที่เป็นกระแสอย่างมาก หลายคนปักปากกาตามเทรนด์เพราะอยากมีหุ่นดี ผอมตาม Beauty Standard โดยที่ไม่ได้ศึกษาผลกระทบของการปักปากกาที่อาจทำให้ระบบเผาผลาญของร่างกายพัง การแลกสุขภาพกับความสวยภายนอกอาจไม่ได้คุ้มค่าและไม่สามารถอยู่ได้นาน
รูปร่างที่สวยงามสามารถสร้างไปพร้อมกับสุขภาพที่แข็งแรงได้ โดยการออกกำลังกายและเลือกรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ซึ่งนอกจากรูปร่างดีแล้ว ยังส่งผลให้ร่างกายแข็งแรงในระยะยาว
พัฒนาตัวเองในแบบที่เราต้องการ
การดูแลและพัฒนาตัวเองไปสู่เป้าหมายที่เราตั้งใจไว้ ลองถามตัวเองว่าเราอยากเป็นคนแบบไหน เราอยากสวยขึ้น ดูดีขึ้นเพราะอะไร แม้ว่าความสวยที่เราอยากเป็นอาจจะตรงกับ Beauty Standard ก็ไม่ใช่เรื่องผิด หากเป้าหมายนั้นเป็นสิ่งที่เราต้องการและเป็นความชอบของเราจริงๆ
และการพัฒนาความสามารถของเราก็เป็นอีกหนึ่งสำคัญของการเอาชนะ Beauty Standard ในการทำงาน เพราะสุดท้ายแล้ว การทำงานวัดกันที่ประสิทธิภาพของผลงานเป็นหลัก
โดยเห็นได้จากประสบการณ์ของ Business Development Manager ที่ได้มาแชร์เรื่องราวการทำงานใน Work in Progress Podcast โดยเริ่มต้นการทำงานในตำแหน่งเซลล์ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่บุคลิกและหน้าตาเป็นสิ่งสำคัญ ในช่วงแรกอาจมีความยากและความกดดันต่างๆ แต่สุดท้ายความพยายามและความสามารถที่แท้จริงก็สามารถทำให้ประสบความสำเร็จได้ในที่สุด หากสนใจอยากฟังเรื่องราวเต็มๆ สามารถคลิกที่คลิปด้านล่างนี้ได้เลย
